དྲན་ཤེས་ཉམས་པའི་ལྡུམ་ར་དང་ཕྱི་ཁའི་བྱ་བ།

ལན་ཐུང་ཀུ།

ལྡུམ་ར་སྐྱོང་བ་དང་ཕྱི་ཁར་དུས་ཚོད་སྤྱོད་མི་འདི་ ཁྱོད་ཀྱིས་བདག་སྐྱོང་འབད་མི་དྲན་ཤེས་ཉམས་པ་ཅན་གྱི་དོན་ལུ་ ཞི་འཇམ་དང་རྒྱུས་མངའ་ཡོད་པའི་བྱ་བ་ཅིག་འབད་ཚུགས། ཆུ་བླུགས་པ་ སྨན་རྩི་ཤིང་སྣོད་ནང་བཙུགས་པ་ མེ་ཏོག་ཤུལ་མ་བཏོག་པ་ ཡང་ན་ ར་ལྡེ་ཅན་གྱི་ལྡུམ་ར་ནང་ཐུང་ཀུ་འགྲུལ་བའི་བྱ་བ་ཚུ་བརྩམ་ནི་བཏང་། མགོ་ལུ་མི་བསྡུ་ནིའི་དོན་ལུ་ མཐོ་ས་ལྡུམ་ར་ ཡང་ན་ ཅོག་ཙེ་ལག་ལེན་འཐབ། རྣོ་ཅན་གྱི་ལག་ཆས་དང་དུག་ཅན་གྱི་རྩི་ཤིང་ལས་འཛེམ། ཉིན་མའི་གྲང་ས་དུས་ཚོད་ནང་ཕྱི་ཁར་འགྱོ་ དེ་ལས་ ནམ་རང་འབད་རུང་ མི་དེ་དང་གཅིག་ཁར་སྡོད།

ཆུ་བླུགས་པ་ ས་བོན་བཙུགས་པ་ སྨན་རྩི་ཤིང་གི་དྲི་མ་སྣོམ་པ་ དང་ མེ་ཏོག་བཏོག་པ་བཟུམ་གྱི་ལྡུམ་རའི་ལས་ཀ་འཇམ་སམ་ཚུ་ ལངས་ཏེ་ཡང་ན་ སྡོད་དེ་འབད་ཚུགས།
མཐོ་ས་ལྡུམ་ར་ སྣོད་ དང་ ཁེབས་ཡོད་པའི་ཅོག་ཙེ་གིས་ ལྡུམ་ར་འདི་ སྐེད་པའི་ཚད་ལུ་འབག་ནི་དང་ འབྱེལ་བའི་ཉེན་ཁ་ཉུང་བཟོ་ཚུགས།
རྣོ་ཅན་གྱི་ལག་ཆས་ ཚེར་མ་ཡོད་པའི་རྩི་ཤིང་ ཡང་ན་ པགས་པ་ལུ་གནོད་པ་འབྱུང་མི་ དང་ དུག་ཅན་གྱི་རྩི་ཤིང་ལས་འཛེམ། ས་འདི་ ཟས་དང་མི་འཁྲུལ་ནི་ལུ་གཟབ་ནན་སྦེ་ལྟ།
ཚ་དྲོད་ཀྱིས་ ལོ་ན་ཆེ་བའི་མི་ཚུ་ལུ་ཉེན་ཁ་འབྱུང་སྲིད། ཞོགས་པ་སྔ་པོ་ ཡང་ན་ ཕྱི་ཉ་ལུ་ཕྱི་ཁར་འགྱོ་ ཆུ་དང་གྲིབ་མ་འཁྱེར་ དེ་ལས་ མི་བདེ་བའི་རྟགས་མཐོང་ད་ཅིག་ ནང་ལུ་ལོག་འགྱོ།
དྲན་ཤེས་ཉམས་པ་དང་མཉམ་སྡོད་པའི་མི་མང་ཤོས་ཅིག་ལུ་ དུས་ཚོད་ག་ཅི་ར་འབད་རུང་ འཁྱམས་འགྲོའི་གནས་སྟངས་འབྱུང་སྲིད། ཕྱི་ཁར་སྡོད་པའི་སྐབས་ ནམ་རང་འབད་རུང་ མི་དེ་དང་གཅིག་ཁར་སྡོད་ དེ་ལས་ ཉེ་ཆར་གྱི་པར་དང་ངོས་འཛིན་ཡིག་ཆ་གྲ་སྒྲིག་འབད་བཞག།

ཤོག་ངོས་འདིའི་སྟེང་དུ།8 དོན་ཚན།)

ཕྱི་ཁར་དང་ལྡུམ་ར་ནང་ག་ཅི་འབད་བ་ཅིན་ལེགས་ག?
ལྡུམ་ར་འདི་ལག་ལེན་འཐབ་སླ་བཟོ་ནི་ག་དེ་སྦེ?
ག་ཅི་འབད་རྩི་ཤིང་ལས་འཛེམ་དགོཔ་སྨོ?
ཚ་དྲོད་དང་ཉི་འོད་ནང་ག་དེ་སྦེ་ཉེན་སྲུང་འབད་ནི་ག?
ཕྱི་ཁར་འགྱོཝ་ད་ འཁྱམས་འགྲོ་འབད་མི་ལུ་ག་དེ་སྦེ་ལམ་སྟོན་འབད་ནི་ག?
གནས་སྟངས་འགྱུར་བའི་སྐབས་ ལྡུམ་རའི་བྱ་བ་ག་དེ་སྦེ་མཐུན་སྒྲིག་འབད་ནི་ག?
ནང་ལུ་ལོག་དགོ་པའི་དུས་ཚོད་ནམ་ཨིན་ན?
ལྡུམ་རའི་ཚོར་བ་འདི་ གསལ་གཞིའི་ཐོག་ལུ་ནང་ཁུལ་ལུ་འཁྱེར་ནི།

མི་ལ་ལོ་ཅིག་གི་དོན་ལུ་ ལྡུམ་ར་འདི་ དེ་ཚུ་གིས་ཤེས་ཤོས་ཤིང་རྒྱུས་མངའ་ཡོད་པའི་ས་ཁོངས་ཅིག་ཨིན། ས་འདྲུད་པ་ ཆུ་བླུགས་པ་ དང་ མེ་ཏོག་བཏོག་པ་ཚུ་གིས་ ལོ་མང་སྔོན་མ་ལས་ཤེས་པའི་ལག་རྩལ་ལག་ལེན་འཐབ་ཨིན་ དེ་ལས་ ཕྱི་ཁར་སྡོད་པ་ཅིན་ རླུང་གསརཔ་ ཉི་འོད་ དང་ བྱི་ལིའི་སྐད་ཚུ་ཐོབ་ཚུགས། National Institute on Aging གིས་ རྩི་ཤིང་བདག་སྐྱོང་འབད་མི་ མེ་ཏོག་དང་ཚོད་བསྲེགས་བཙུགས་མི་ དེ་ལས་ རྩི་ཤིང་ག་དེ་སྦེ་འཚར་དོ་ཡོད་མི་སྐོར་ལུ་སྐད་ཆ་བཤད་མི་ ཚུ་ ཨཱལ་ཛའི་མར་ནད་དང་མཉམ་སྡོད་པའི་མི་ལ་ལོ་ཅིག་གིས་ དགའ་སྲིད་པའི་བྱ་བ་ནང་བཀོད་ཡོད། ཤོག་ལེབ་འདི་ནང་ བརྩམ་ནི་བཏུབ་པའི་བྱ་བ་ ལྡུམ་ར་འདི་ལག་ལེན་འཐབ་སླ་བཟོ་ཐངས་ དེ་ལས་ ཚ་དྲོད་ ཉི་འོད་ དང་ འཁྱམས་འགྲོའི་སྐབས་ཉེན་སྲུང་ག་དེ་སྦེ་འབད་ནི་ག་སྐོར་འབད་འོང་།

ཕྱི་ཁར་དང་ལྡུམ་ར་ནང་ག་ཅི་འབད་བ་ཅིན་ལེགས་ག?

ལེགས་ཤོམ་པའི་ལས་ཀ་ཚུ་ འཇམ་སམ་ རྒྱུས་མངའ་ཅན་ དེ་ལས་ ལངས་ཏེ་ཡང་ན་ སྡོད་དེ་འབད་ཚུགས་པའི་དགོ། མི་དེ་གིས་སྔོན་མ་དགའ་མི་ལུ་གཞི་བཞག་སྟེ་གདམ་ཁ་རྐྱབ།

ལྡུམ་ར་ནང་།

ཆུ་བླུགས་པ། ཡང་མོ་དང་ཆུང་ཀུའི་ཆུ་སྣོད་ ཡང་ན་ འཇམ་སམ་ཆུ་བླུགས་མི་ དེ་ལས་ ལགཔ་ལྷོད་ཚུགས་སའི་སྣོད་ཉུང་ཤོས་ཅིག་ལག་ལེན་འཐབ། ཆུ་བླུགས་པ་འདི་ འགོ་བཙུགས་ས་དང་མཇུག་བསྡུ་ས་གསལ་ཏེ་ ནོར་བའི་ཉེན་ཁ་ཉུངམ་ཨིན།
སྣོད་ནང་ས་བོན་བཙུགས་པ། Alzheimer’s Foundation of America གིས་ སྣོད་ཆུང་ཀུ་ནང་ས་བོན་བཙུགས་ཏེ་ འཚར་དོ་ཡོད་མི་ལུ་བལྟ་ ནིའི་གྲོས་འདེབས་བྱིན་ཡོད། སྲན་མ་ ཉི་མ་མེ་ཏོག་ ཡང་ན་ སྲན་མ་ཆུང་ཀུ་བཟུམ་གྱི་ས་བོན་ཆེ་བ་ཚུ་ ལགཔ་འཛིན་སླ་བ་ཨིན།
མེ་ཏོག་ཤུལ་མ་བཏོག་པ། ཤུལ་མ་ཆགས་ཡོད་པའི་མེ་ཏོག་ཚུ་ ལགཔ་གིས་བཏོག་པ་འདི་ འཇམ་སམ་དང་ཡང་ཡང་འབད་བཏུབ་པའི་ལས་ཀ་ཅིག་ཨིན། ཚེར་མ་མེད་པའི་རྩི་ཤིང་གདམ་ཁ་རྐྱབ།
ཚོད་བསྲེགས་ ཡང་ན་ སྨན་རྩི་ཤིང་བཏོག་པ། ཊོ་མ་ཊོ་ཆུང་ཀུ་ སྲན་མ་ དང་ སྨན་རྩི་ཤིང་ཚུ་ བཏོག་སླ་བ་དང་ ཟ་ནི་ལུ་ཡང་ལེགས་ཤོམ་ཨིན། ནང་ལུ་འཁྱེར་ཏེ་ ཉིན་གུང་གི་ཟས་ནང་ལག་ལེན་འཐབ།
སྨན་རྩི་ཤིང་གི་དྲི་མ་སྣོམ་པ་དང་ལགཔ་བཀྱགས་པ། རོཛ་མེ་རི་ མིནཊི་ དང་ ལ་བཱན་ཌར་ལུ་ དྲི་མ་དྲག་པོ་དང་ཡིད་དུ་འོང་མི་ཡོད། ལོ་མ་ཅིག་ ལགཔ་གཉིས་ཀྱི་བར་ན་བཙིར་ཏེ་ ཕར་བཏང་།
ལམ་འཕྲུལ་ ཡང་ན་ མཐའ་སྐོར་གཡོག་པ། གོམ་པ་བརྟན་པོ་ཡོད་པ་ཅིན་ ལེབ་ལེབ་དང་སྐམ་སའི་ས་ཁོངས་ནང་ ཡང་མོའི་ཕྱགས་མ་ཅིག་ལག་ལེན་འཐབ།
བྱི་ལིའི་ཟས་སྣོད་བཀང་པ། ཤུལ་ལས་ གཅིག་ཁར་སྡོད་དེ་ བྱི་ལི་ག་འབད་ལྷོད་དོ་ཡོད་མི་ལུ་བལྟ།

ཕྱི་ཁར་མི་འགྱོ་བཏུབ་པའི་སྐབས་ ནང་ཁུལ་ནང་།

སྒེའུ་ཁུང་གི་སྨན་རྩི་ཤིང་ལྡུམ་ར། བ་སིལ་ པར་སི་ལི་ ཡང་ན་ ཅའིབས་བཟུམ།
ཁེབས་ཡོད་པའི་ཅོག་ཙེ་གུ་སྣོད་ནང་བཙུགས་པ། AFA གིས་ ས་འདི་གཅིག་སར་བཞག་ནིའི་དོན་ལུ་ ཟ་ཁང་གི་ཊེ་རེ་བཟུམ་ལག་ལེན་འཐབ་ནི་ དེ་ལས་ སྣོད་ཆུང་ཀུ་གིས་ས་སྤོ་ནིའི་གྲོས་འདེབས་བྱིན་ཡོད།
བཏོག་ཡོད་པའི་མེ་ཏོག་བདེ་སྒྲིག་འབད་མི། ལྡུམ་ར་ ཡང་ན་ ཚོང་ཁང་ནང་ལས་ཐོབ་མི་མེ་ཏོག་དང་ལོ་མ་ལག་ལེན་འཐབ།
མེ་ཏོག་བཙིར་བཞག་མི། མེ་ཏོག་ཕུང་ནང་ལས་བཙིར་བཞག་སྟེ་ ཤུལ་ལས་ཀཱཌ་གུ་སྦྱར་ཆོག ལྷག་བསྡོམས་གྲོས་འདེབས་ཀྱི་དོན་ལུ་ ལག་རྩལ་དང་བཟོ་བཀོད་ ལུ་གཟིགས།
ལ་བཱན་ཌར་ ཡང་ན་ རོཛ་མེ་ཏོག་གི་དྲི་མ་ཁུག་བཟོ་མི། AFA གི་གྲོས་འདེབས་གཞན་ཅིག་ཡང་ཨིན་ ལྡུམ་རའི་དྲི་མ་འདི་ ནང་ཁུལ་ནང་བཞག་ཚུགས།

ཕྱི་ཁར་འགྲུལ་བའི་སྐབས་།

ཐུང་ཀུའི་འགྲུལ་ལམ། ཁྱིམ་ཚུར་གྱི་ལམ་ མི་མང་ས་ཁོངས་ ཡང་ན་ ལྡུམ་ར་ཚོང་ཁང་ནང་ དལ་པོ་སྦེ་འགྱོ་སྟེ་ སྡོད་ས་ཡོད་པ་ཅིན་ལེགས།
ཕྱི་ཁར་སྡོད་པ། མཐའ་སྐོར་ ཡང་ན་ སྡོད་ཁྲི་གུ་སྡོད་དེ་ བྱི་ལིའི་སྐད་ཉན་ནི་ དང་ རླུང་འཚུབ་ཚོར་བ། འདི་རང་གིས་ བྱ་བ་ཆ་ཚང་ཅིག་ཨིན།
མི་མང་ལྡུམ་ར་ལུ་ལྟ་སྐོར་འབད་མི། ཉིན་མའི་ཞི་འཇམ་དུས་ཚོད་ནང་འགྱོ། NHS གིས་ ས་ཁོངས་ལ་ལོ་ཅིག་ནང་ དྲི་མ་ ལགཔ་གིས་ཚོར་བ་ དང་ ཆུའི་ཁྱད་ཆོས་ཡོད་པའི་ཚོར་བའི་ལྡུམ་ར་ཡོད་སྲིདཔ་སྦེ་བརྗོད་ཡོད།
ཆུ་མཚོའི་འཁྱུར་ན་ ངང་པ་ལུ་ཟས་བྱིན་པ་ ཡང་ན་ བྱི་ལི་ལྟ་མི། ཆུའི་མཐའ་ལས་རྒྱང་སྲིང་སྡོད།

ལྡུམ་ར་འདི་ལག་ལེན་འཐབ་སླ་བཟོ་ནི་ག་དེ་སྦེ?

ལྡུམ་ར་འདི་ མི་དེའི་ཁ་ཐུག་ལུ་འབག་དགོ མི་དེ་ ལྡུམ་ར་ཁ་ཐུག་ལུ་མི་འབག

མཐོ་ས་ལྡུམ་ར་ ཡང་ན་ མཐོ་བའི་སྣོད། སྐེད་པའི་ཚད་ཙམ་ལུ་བཞག་པ་ཅིན་ པུས་མོ་བཙུགས་ནི་ ཡང་ན་ མགོ་བཏགས་ནི་མི་དགོ།
ཅོག་ཙེ་གུ་སྣོད་བཞག་པ། འཁོར་ལོའི་ཁྲི་ལག་ལེན་འཐབ་མི་ ཡང་ན་ སྡོད་ནི་དགའ་མི་གི་དོན་ལུ་ལེགས་ཤོམ་ཨིན།
ཡངས་པ་དང་ལེབ་ལེབ་ཀྱི་ལམ། རྡོ་ཕར་ལྷོད་མི་ ཡང་ན་ ལམ་གུ་ཆུ་བླུགས་མི་མེད་པ་བཟོ་བ་ཅིན་ མགོ་བཀག་འབྱེལ་བའི་ཉེན་ཁ་ཉུང་འོང་།
ལག་དཀྲིས་དང་གྲིབ་མ་ཡོད་པའི་སྡོད་ཁྲི། ལམ་བར་ན་བཞག་པ་ཅིན་ ནམ་རང་འབད་རུང་ ངལ་གསོ་བཏང་ཚུགས།
ལགཔ་འཛིན་སླ་བའི་མཐུག་ཤོས་དང་འཇམ་ཤོས་ཀྱི་ལག་ཆས། རྩི་ཤིང་གཏུབ་མི་ གྲི་ དང་ རྣོ་ཅན་གྱི་ལག་ཆས་ཚུ་ལག་ལེན་མ་འཐབ།
སྒོ་ལྕགས་བརྒྱབ་ཚུགས་པའི་ར་ལྡེ་ཅན་གྱི་ས་ཁོངས། ཁྱོད་ཀྱིས་ཉེ་འཁོར་ན་སྡོད་པའི་སྐབས་ མི་དེ་གིས་ཉེན་སྲུང་ཅན་གྱི་སྦེ་ལྟ་ཞིབ་འབད་ཚུགས།

ག་ཅི་འབད་རྩི་ཤིང་ལས་འཛེམ་དགོཔ་སྨོ?

ལགཔ་བཀྱགས་སྟེ་ཉེན་མེད་པ་ དེ་ལས་ ཚོར་བཏང་པ་ཅིན་ཡང་ཉེན་མེད་པའི་རྩི་ཤིང་གདམ་ཁ་རྐྱབ། AFA གིས་ པགས་པ་ལུ་གནོད་པ་མི་འབྱུང་མི་རྩི་ཤིང་ལག་ལེན་འཐབ་ནི་ དམན་དྲན་ཡོད་པ་ཅིན་ཞིབ་དཔྱད་འབད་ནི་ དེ་ལས་ ས་འདི་ཟས་དང་མི་འཁྲུལ་ནི་ལུ་ གཟབ་ནན་སྦེ་ལྟ་ནིའི་གྲོས་འདེབས་བྱིན་ཡོད། NIA གི་ཁྱིམ་གྱི་ཉེན་སྲུང་ལམ་སྟོན་ནང་ དུག་ཅན་གྱི་རྩི་ཤིང་རྩ་བསྐྲད་གཏང་ ཡང་ན་ སྒོ་ལྕགས་བརྒྱབ་སྟེ་བཞག་དགོཔ་སྦེ་འོང་།

ཚེར་མ་ཡོད་པའི་རོཛ་མེ་ཏོག་ སི་ཡ་ དང་ པགས་པ་ལུ་གནོད་པ་འབྱུང་མིའི་ཁུ་བ་ཡོད་པའི་རྩི་ཤིང་ལས་འཛེམ།
ངེས་མེད་ཀྱི་རྩི་ཤིང་གང་རུང་ཡིན་པ་ཅིན་ མ་བཙུགས་པའི་ཧེ་མ་ ཉེ་འཁོར་གྱི་དུག་སྦྱོང་ལྟེ་བ་ ཡང་ན་ ལྡུམ་ར་ཚོང་ཁང་ལུ་དྲི་བ་འདྲི།
རྒྱུས་མངའ་ཡོད་པའི་དགའ་བའི་རྩི་ཤིང་གིས་ ཡིད་དུ་འོང་བའི་ཚོར་བ་སླར་འབྱུང་བཅུག་ཚུགས། AFA གིས་ རོཛ་མེ་ཏོག་དང་ ཀིརིསི་མས་ཀེག་ཊཱས་ཚུ་ དཔེར་ན་སྦེ་བརྗོད་ཡོད། ཚེར་མ་མེད་པའི་རིགས་གདམ་ཁ་རྐྱབ།
ལྡུམ་རའི་རྫས་སྦྱོར་ འབུ་སྨན་ དང་ རྩྭ་སྨན་ཚུ་ སྒོ་ལྕགས་བརྒྱབ་སྟེ་བཞག་ དེ་ལས་ མི་དེ་ལྷོད་ཚུགས་སའི་ས་ཁོངས་ནང་ལག་ལེན་མ་འཐབ།

ཚ་དྲོད་དང་ཉི་འོད་ནང་ག་དེ་སྦེ་ཉེན་སྲུང་འབད་ནི་ག?

ཕྱི་ཁའི་དུས་ཚོད་འདི་ གནམ་གཤིས་དང་མཐུན་སྒྲིག་འབད། NIA གིས་ ལོ་ན་ཆེ་བའི་མི་ཚུ་ལུ་ ཚ་དྲོད་དང་འབྲེལ་བའི་ན་ཚ་ འབྱུང་སྲིད་པའི་ཉེན་ཁ་མཐོ་བ་སྦེ་འགྲེལ་བཤད་རྐྱབ་ཡོད། དེ་ཡང་ ལུས་པོ་གིས་ ཚ་དྲོད་ཀྱི་འགྱུར་བ་ལུ་མཐུན་སྒྲིག་འབད་མ་ཚུགས་པ་དང་ སྨན་ལ་ལོ་ཅིག་གིས་ ལུས་པོའི་ཚ་དྲོད་སྟངས་འཛིན་ལུ་ཤུགས་རྐྱེན་བཏང་སྲིདཔ་ཨིན།

ཞོགས་པ་སྔ་པོ་ ཡང་ན་ ཕྱི་ཉ་ལུ་ཕྱི་ཁར་འགྱོ། ཚ་བའི་ཟླཝ་ནང་ ཉིན་གུང་གི་དུས་ཚོད་ལས་འཛེམ། ཚ་དྲོད་ཁོ་ན་མེན་པར་ ཚ་དྲོད་ཚད་གཞི་ཡང་ཞིབ་དཔྱད་འབད།
ཆུ་ཡང་ཡང་བྱིན། མི་དེ་གིས་སྐོམ་པའི་ཚོར་བ་མ་སླབ་པའི་ཧེ་མ་ལས་ཆུ་བྱིན། ཚ་དྲོད་ཡོད་པའི་སྐབས་ ཆང་དང་ཀེ་ཕི་ནི་ལས་འཛེམ།
འོས་འབབ་ཡོད་པའི་གྱོན་ཆས་གྱོན། ཚོས་གཞི་ཡང་བ་དང་ཡང་མོའི་གྱོན་ཆས་ མགོ་ཏོ་ཡངས་པའི་ཞྭ་མོ་ དང་ མིག་ཤེལ།
ཉི་སྲུང་སྨན་ལག་ལེན་འཐབ། NIA གིས་ ཉིན་མའི་ནང་ལོག་སྦྱར་དགོ་པའི་ SPF 15 ཡང་ན་ དེ་ལས་མཐོ་བའི་ཉི་སྲུང་སྨན་གྲོས་འདེབས་བྱིན་ཡོད།
གྲིབ་མ་གདམ་ཁ་རྐྱབ། ཤིང་འབྲས་ཀྱི་འོག་ ཡང་ན་ ཉི་གདུགས་ཀྱི་འོག་ལུ་ སྣོད་བཙུགས་སའི་ཅོག་ཙེ་གྲ་སྒྲིག་འབད།
ཐུང་ཀུ་སྦེ་བཞག། ཚ་བའི་ཉིནམ་ཚུ་ལུ་ ཕྱི་ཁར་ཐུང་ཀུ་སྦེ་འགྱོ་ནི་འདི་ཡང་ ལངམ་སྦེ་ཆོག
ཉེན་བརྡའི་རྟགས་ལུ་གཟབ། NIA གིས་ མགོ་ན་ནི་ སེམས་ཁྲལ་ མགོ་འཁོར་ ཡང་ན་ སྐྱུག་པའི་ཚོར་བ་ཚུ་ ཚ་དྲོད་ཀྱི་ན་ཚའི་རྟགས་འབད་སྲིདཔ་སྦེ་བརྗོད་ཡོད། དྲན་ཤེས་ཉམས་པ་ཅན་གྱིས་ ག་དེ་སྦེ་མི་བདེ་ཡོད་མི་སླབ་མ་ཚུགསཔ་ལས་ གདོང་དང་སྤྱོད་པ་ལུ་གཟབ་ནན་སྦེ་བལྟ། ནང་ལུ་ལོག་སྟེ་ ཆུ་དང་གྲང་ཤོས་ཀྱི་ལག་ཐོགས་གིས་གྲང་ས་བཟོ་ དེ་ལས་ མགྱོགས་པོ་སྦེ་མ་ཡར་རྒྱས་སོང་པ་ཅིན་ སྨན་བཅོས་རོགས་རམ་ལེན། སེམས་ཤོར་བ་ སེམས་ཁྲལ་དྲགཔོ་ ཡང་ན་ སྐམ་ཤུལ་ཅན་གྱི་པགས་པ་དམརཔོ་བཟུམ་གྱི་རྟགས་ཡོད་པའི་ཚ་དྲོད་ནད་དྲག་པོ་འདི་ མྱུར་དུ་སྨན་བཅོས་དགོ་པའི་གནས་སྟངས་ཅིག་ཨིན་ལས་ ཉེན་ཁ་ཨང་ ༡༡༣ ལུ་ཞུ་གནང་།

གྲང་མོའི་གནམ་གཤིས་ཀྱི་སྐབས་ཡང་ གལ་ཆེ། དགུན་ཁའི་སྐབས་ ཕྱི་ཁའི་དུས་ཚོད་ཐུང་ཀུ་བཟོ་སྟེ་ ལགཔ་དང་རྐངཔ་ཚུ་ དྲོ་ཞིང་སྐམ་སྦེ་བཞག

ཕྱི་ཁར་འགྱོཝ་ད་ འཁྱམས་འགྲོ་འབད་མི་ལུ་ག་དེ་སྦེ་ལམ་སྟོན་འབད་ནི་ག?

ཕྱི་ཁར་སྡོད་པའི་སྐབས་ ནམ་རང་འབད་རུང་ མི་དེ་དང་གཅིག་ཁར་སྡོད། Alzheimer’s Association གིས་ དྲན་ཤེས་ཉམས་པ་དང་མཉམ་སྡོད་པའི་མི་ ༡༠ ནང་ལས་ ༦ གིས་ ཉུང་མཐའ་ཚར་གཅིག་འཁྱམས་འགྲོ་འབདཝ་ཨིན་ དེ་ལས་ མང་ཤོས་ཅིག་ལུ་ ཚར་ལེ་ཤ་འབྱུངམ་ཨིན་ཟེར་སླབ་ཡོད། འདི་ གནས་སྟངས་ག་དུས་ར་འབད་རུང་ འབྱུང་སྲིད།

NIA གི འཁྱམས་འགྲོ་དང་ལམ་བསྐྱོད་པའི་ལམ་སྟོན་ ནང་ འོག་གི་གྲོས་འདེབས་ཚུ་ཚུད་ཡོད།

མི་དེ་གིས་ མིང་ ཁ་བྱང་ དང་ ཁྱོད་ཀྱི་བརྒྱུད་འཕྲིན་ཨང་ཡོད་པའི་ངོས་འཛིན་ ཡང་ན་ སྨན་བཅོས་ལག་དཀྲིས་བཏགས་དགོཔ་ངེས་ཏིག་བཟོ་ ཡང་ན་ གྱོན་ཆས་ལུ་རྟགས་བཀོད།
མི་དེའི་ཉེ་ཆར་གྱི་པར་ ཡང་ན་ བརྙན་ཐུང་ཅིག་བཞག
ཁྱིམ་མཚེས་ཚུ་ལུ་ མི་དེ་འཁྱམས་འགྲོ་འབད་སྲིདཔ་སྦེ་བརྗོད།
ལྡུམ་ར་འདི་ ར་ལྡེ་དང་སྒོ་ལྕགས་བརྒྱབ་ཏེ་ཉེན་སྲུང་འབད།
འཁྱམས་འགྲོ་འབད་མྱོང་མི་ལུ་ རང་གིས་རང་ལུ་མ་བཞག

Alzheimer’s Association གིས་ ནང་ཁུལ་དང་ཕྱི་ཁུལ་ནང་ ཉེན་སྲུང་ཅན་གྱི་སྦེ་ལྟ་ཞིབ་འབད་ཚུགས་པའི་ས་ཁོངས་བཟོ་ནི་ དེ་ལས་ མི་དེ་མང་ཤོས་རང་ཞི་མེདཔ་འབད་མི་དུས་ཚོད་ལུ་བྱ་བ་གྲོས་འཆར་འབད་ནིའི་གྲོས་འདེབས་ཡང་བྱིན་ཡོད། ཉེན་སྲུང་ཅན་གྱི་ར་ལྡེ་ཅན་ལྡུམ་ར་ནང་འགྲུལ་བའི་འདི་ ཕྱི་ཉའི་ཞི་མེད་གནས་སྟངས་ལུ་འོས་འབབ་འབད་སྲིད། ང་བཅས་ཀྱི་ ཕྱི་ཉའི་ཞི་མེད་ སྐོར་གྱི་ལམ་སྟོན་ལུ་གཟིགས།

གལ་སྲིད་ མི་དེ་མ་མཐོང་པ་ཅིན་ Alzheimer’s Association གིས་ ཉེ་འཁོར་གྱི་ས་ཁོངས་ནང་དེ་འཕྲལ་ལས་འཚོལ་ཞིབ་འབད་ནི་ དེ་ལས་ སྐར་མ་ ༡༥ གི་ནང་འཁོད་ལུ་མ་མཐོང་པ་ཅིན་ ཉེན་ཁ་ཨང་ ༡༡༣ ལུ་ཞུ་གནང་ཟེར་བསླབ་བྱ་བྱིན་ཡོད། མི་དེ་ལུ་དྲན་ཤེས་ཉམས་པ་ཡོདཔ་སྦེ་ ཉེན་སྲུང་ལས་བྱེད་ལུ་བརྗོད།

གནས་སྟངས་འགྱུར་བའི་སྐབས་ ལྡུམ་རའི་བྱ་བ་ག་དེ་སྦེ་མཐུན་སྒྲིག་འབད་ནི་ག?

ད་ལྟོ་འདི་ཁག་པོ་ཆགས་པ་ཅིན	འདི་བརྩམ་ནི་བཏང་།
ལྡུམ་ར་གཅིག་ཆ་ཚང་བཙུགས་པ།	སྣོད་གཅིག་ནང་ས་བོན་གཅིག་བཙུགས་པ།
རྩྭ་མེདཔ་བཟོ་མི་ (རྩྭ་དང་རྩི་ཤིང་ངོས་འཛིན་འབད་མ་ཚུགས་པ)	ཆུ་བླུགས་པ་ ཡང་ན་ གསལ་ཏོག་ཏོ་སྦེ་ཤུལ་མ་ཆགས་མི་མེ་ཏོག་བཏོག་པ།
ལྡུམ་ར་ནང་འགྲུལ་བའི།	ཅོག་ཙེ་གུ་སྡོད་དེ་ ས་དང་རྩི་ཤིང་ཡོད་པའི་ཊེ་རེ་དང་གཅིག་ཁར་སྡོད་པ།
ཕྱི་ཁར་རྩ་བ་ནས་མི་འགྱོ་བ།	ཁང་མིག་གི་ཅོག་ཙེ་གུ་སྨན་རྩི་ཤིང་སྣོད་ ཡང་ན་ སྒེའུ་ཁུང་ཕྱེ་ཡོད་སའི་འཁྱུར་ན་སྡོད་པ།
ལས་ཀ་གང་རུང་འབད་མ་ཚུགས་པ།	གཅིག་ཁར་ཕྱི་ཁར་སྡོད་དེ་ ཉན་ནི་དང་བལྟ་ནི།

མི་ལ་ལོ་ཅིག་གིས་ ཁྱོད་ཀྱིས་ལས་ཀ་འབད་བཞིན་ཡོད་མི་ལུ་བལྟ་ནི་དགའ་སྲིད། NIA གིས་ མི་དེ་དགའ་བ་ཅིན་ བལྟ་རུང་བཅུག་དེ་བཞག་ནི་འདི་ལེགས་ཤོམ་ཨིན་ཟེར་སླབ་ཡོད།

ནང་ལུ་ལོག་དགོ་པའི་དུས་ཚོད་ནམ་ཨིན་ན?

མི་དེ་ ཐང་ཆད་ཡོདཔ་བཟུམ་ ཚ་དྲོད་ཚོར་བ་ གྲང་མོ་ཚོར་བ་ ཞི་མེདཔ་འབད་བ་ ཡང་ན་ མཇུག་བསྡུ་ནི་དགའ་བ་བཟུམ་མཐོང་པ་ཅིན་ ནང་ལུ་ལོག་འགྱོ། ཐུང་ཀུ་དང་ཡིད་དུ་འོང་བའི་སྐར་མ་ ༡༠ འདི་ སེམས་ཁྲལ་དང་མཇུག་འབྱུང་མི་ཉིནམ་རིང་མོ་ཅིག་ལས་ ལེགས་ཤོམ་ཨིན། སྔ་པོ་སྦེ་མཇུག་བསྡུ་ནི་འདི་ ལེགས་ཤོམ་གྱི་གྲུབ་འབྲས་ཅིག་ཨིན།

ལྡུམ་རའི་ཚོར་བ་འདི་ གསལ་གཞིའི་ཐོག་ལུ་ནང་ཁུལ་ལུ་འཁྱེར་ནི།

ཆརཔ་འབབ་པའི་ཉིནམ་ཚུ་ལུ་ Sort Together ནང་ པར་རིས་དབྱེ་སེལ་འབད་ནིའི་ལྡུམ་རའི་སྒྲོམ་ཅིག་ཡོད་ དེ་ལས་ Conversation Cards ནང་ ལྡུམ་རའི་ལོ་རྒྱུས་སྐོར་ལུ་ཁ་བརྡ་འབད་ཚུགས་པའི་དྲི་བ་ཁ་ཕྱེ་ཡོད། ཚ་དྲོད་ནང་ལས་ནང་ལུ་ལོག་སྟེ་ མགྱོགས་པོ་ཚོར་པ་ཅིན་ Calm Breathing གིས་ གཅིག་ཁར་བརྗེ་སྤོར་འབད་ཚུགས་པའི་ དལ་པོ་དང་ཞི་འཇམ་གྱི་ངལ་གསོའི་དུས་ཚོད་ཅིག་བྱིནམ་ཨིན། ལགཔ་བཀྱགས་པ་ དྲི་མ་ དང་ སྐད་སྒྲ་ལུ་གཞི་བཞག་པའི་ལྷག་བསྡོམས་གྲོས་འདེབས་ཀྱི་དོན་ལུ་ ང་བཅས་ཀྱི་ ཚོར་བའི་བྱ་བའི་ལམ་སྟོན་ ལུ་གཟིགས།

Activities to start today (ཨིང་ལིཤི)

Each one has a materials list, simple steps, easier versions and a card to print.

སྤྱིར་བཏང་གི་དྲི་བ།

དྲན་ཤེས་ཉམས་པ་ཅན་གྱིས་ ལྡུམ་ར་ནང་ག་ཅི་འབད་ཚུགས་ག?

རྩི་ཤིང་ལུ་ཆུ་བླུགས་པ་ སྣོད་ཆུང་ཀུ་ནང་ས་བོན་བཙུགས་པ་ སྨན་རྩི་ཤིང་ལུ་ལགཔ་བཀྱགས་ཏེ་དྲི་མ་སྣོམ་པ་ མེ་ཏོག་ཤུལ་མ་བཏོག་པ་ ཚོད་བསྲེགས་བཏོག་པ་ བཏོག་ཡོད་པའི་མེ་ཏོག་བདེ་སྒྲིག་འབད་མི་ དང་ ལམ་འཕྲུལ་གཡོག་མི་ཚུ་ ག་ར་ཡང་ འབད་བཏུབ་པའི་བྱ་བ་ཚུ་ཨིན། ནང་ཁུལ་ནང་ སྒེའུ་ཁུང་གི་སྨན་རྩི་ཤིང་སྣོད་ ཡང་ན་ ཁེབས་ཡོད་པའི་ཅོག་ཙེ་གུ་ས་ཡོད་པའི་ཊེ་རེ་ཅིག་ཡང་ ལེགས་ཤོམ་འབདཝ་ཨིན། མི་དེ་གིས་སྔོན་མ་དགའ་མི་དང་ ད་ལྟོ་བདེ་ཏོག་ཏོ་སྦེ་འབད་ཚུགས་པའི་ལས་ཀ་གདམ་ཁ་རྐྱབ།

དྲན་ཤེས་ཉམས་པ་ཅན་ལུ་ ཚ་དྲོད་ནང་ག་དེ་སྦེ་ཉེན་སྲུང་འབད་ནི་ག?

ཕྱི་ཁའི་དུས་ཚོད་འདི་ ཞོགས་པ་སྔ་པོ་ ཡང་ན་ ཕྱི་ཉ་གྲང་སའི་སྐབས་ལུ་གྲོས་འཆར་འབད་ ཐུང་ཀུ་སྦེ་བཞག་ དེ་ལས་ ཆུ་འཐུང་ནི་ལུ་ཡང་ཡང་དྲིལ་བུལ། གྲིབ་མ་ མགོ་ཏོ་ཡངས་པའི་ཞྭ་མོ་ ཡང་མོ་དང་འཇམ་སམ་གྱི་གྱོན་ཆས་ དེ་ལས་ ཉི་སྲུང་སྨན་ལག་ལེན་འཐབ། ལོ་ན་ཆེ་བའི་མི་ཚུ་ལུ་ ཚ་དྲོད་ཀྱི་ན་ཚ་འབྱུང་སྲིད་པའི་ཉེན་ཁ་མཐོཝ་ཨིན་ དེ་ལས་ སེམས་ཁྲལ་ མགོ་འཁོར་ ཡང་ན་ སྐྱུག་པའི་ཚོར་བ་ཚུ་ ཉེན་བརྡའི་རྟགས་འབད་སྲིདཔ་ལས་ མཐོང་པ་ཅིན་ དེ་འཕྲལ་ལས་ནང་ལུ་ལོག་སྟེ་ གྲང་ས་བཟོ།

མི་དེ་འཁྱམས་འགྲོ་འབད་ནིའི་ཁུལ་ཡོད་པ་ཅིན་ ག་དེ་སྦེ་ཕྱི་ཁར་འགྱོ་ནི་ག?

དུས་ཚོད་ག་ར་ནང་ཡང་ མི་དེ་དང་གཅིག་ཁར་སྡོད། སྒོ་ལྕགས་བརྒྱབ་ཚུགས་པའི་ར་ལྡེ་ཅན་གྱི་ལྡུམ་ར་ ཡང་ན་ ས་ཁོངས་ལག་ལེན་འཐབ། མི་དེ་གིས་ ངོས་འཛིན་ལག་དཀྲིས་ ཡང་ན་ ངོས་འཛིན་ཡིག་ཆ་འཁྱེར་དགོཔ་ངེས་ཏིག་བཟོ། ཉེ་ཆར་གྱི་པར་ཅིག་གྲ་སྒྲིག་འབད་བཞག། གལ་སྲིད་ མི་དེ་མ་མཐོང་པ་ཅིན་ སྐར་མ་ ༡༥ གི་ནང་འཁོད་ལུ་མ་མཐོང་པ་ཅིན་ ཉེན་ཁ་ཨང་ ༡༡༣ ལུ་ཞུ་གནང་ཟེར་ Alzheimer's Association གིས་བསླབ་བྱ་བྱིན་ཡོད།

ང་བཅས་ལུ་ལྡུམ་ར་མེད་པ་ཅིན་ག་དེ་སྦེ?

མཐའ་སྐོར་གྱི་སྣོད་ཉུང་ཤོས་ཅིག་ སྒེའུ་ཁུང་གི་སྣོད་ ཡང་ན་ ཁང་མིག་གི་ཅོག་ཙེ་གུ་སྨན་རྩི་ཤིང་ཊེ་རེ་ཅིག་ཡང་ ལངམ་སྦེ་ཆོག། དེ་མ་ཚད་ མི་མང་ས་ཁོངས་ མི་མང་ལྡུམ་ར་ ཡང་ན་ མི་སྡེ་ལྡུམ་ར་ནང་ལུ་ཡང་འགྱོ་ཆོག། ཕྱི་ཁར་སྡོད་དེ་ བྱི་ལིའི་སྐད་ཉན་མི་འདི་ཡང་ ཕྱི་ཁའི་བྱ་བ་ཅིག་ཨིན།

ཡོང་ཁུངས།

ང་བཅས་ཀྱིས་ ཤོག་ལེབ་འདི་གིས་ ལས་སྡེ་དང་ ཞིབ་འཇུག་ཚུ་ལུ་ འབྲེལ་མཐུད་འབདཝ་ཨིན། ཤོག་ལེབ་འདི་དུས་མཐུན་བཟོ་བའི་སྐབས་རེ་རེ་བཞིན་ཞིབ་དཔྱད་འབད་ཡོདཔ་ཨིན།

Dementia-Friendly Gardening Ideas · Alzheimer's Foundation of America
Adapting Activities for People With Alzheimer's Disease · National Institute on Aging
Hot Weather Safety for Older Adults · National Institute on Aging
Coping With Alzheimer's Behaviors: Wandering and Getting Lost · National Institute on Aging
Wandering · Alzheimer's Association
Activities for dementia · NHS

དྲན་ཤེས་ཉམས་པ་ཅན་གྱི་ཕྱི་ཁར་དང་ལྡུམ་ར་སྐྱོང་བའི་བྱ་བ།